Trầm Là Gì?
 Trầm
là gỗ có thấm nhựa của các loài cây Dó (Tóc) trong giống Aquilaria, họ
Thymelaeceae. Cây Dó là cây đại mộc đa niên, tăng trưởng nhanh, có ở rừng nhiệt
đới vùng Nam và Đông Nam Á, phân bố chủ yếu từ vùng đồi núi Hi Mã Lạp Sơn đến
vùng rừng mưa nhiệt đới Tân Ghinê. Cây Dó thường phân bố cho tới cao độ khoảng
1.000 mét, và phát triển tốt nhất ở xấp xỉ cao độ 500 mét. Cây Dó có thể thích
ứng với nhiều loại đất, kể cả đất cát nghèo dinh dưỡng. Cây con cần nhiều rợp và
nước hơn cây trưởng thành. Cây Dó phát triển nhanh, bắt đầu cho hoa và trái vào
khoảng bốn tuổi. Có ít nhất 15 loài Aquilaria có thể tạo Trầm có chất lượng.
Loài Aquilaria achalloga phân bố ở Nam Á, chủ yếu ở An Độ. Loài Aquilaria
malaccensis tập trung ở Malaysia và Indonesia, loài Aquilaria crassna
phân bố chủ yếu ở Đông Dương. Ngoài ra còn một số loài Dó khác như Aquilaria
grandfolia, Aquialaria chinesis ...
Công dụng
Trầm, hay ‘Gỗ của các vị thần’, đã được buôn bán và có giá trị cao từ hàng ngàn
năm qua. Trầm dưới dạng gỗ được sử dụng để làm nhang thơm, y dược; tinh dầu Trầm
được dùng làm nước hoa và hương liệu. Ngoài các quốc gia bản địa của cây Dó thì
các sản phầm Trầm được tiêu thụ nhiều nhất ở Trung Đông, Trung Quốc, Đài Loan và
Nhật Bản. Ở khắp nơi trên thế giới, Trầm được sử dụng kết hợp như là một liệu
pháp giữa công năng sử dụng và tín ngưỡng cho các nghi thức truyền thống và tôn
giáo. Ở Trung Đông những người chữa bệnh bằng niềm tin dùng Trầm trong các nghi
lễ chữa bệnh. Ở Nhật Bản, những tín đồ hành hương dâng cúng dầu Trầm và hoa cho
các đền thờ Phật giáo Shinto. Ở Việt Nam các cộng đồng tôn giáo ở vùng Châu Thổ
sông Cửu Long phải mang Trầm đến để sử dụng trong các buổi lễ tôn giáo.
 Giá
trị
Giá trị kinh tế của Trầm hạng nhất thì cực cao. Chất lượng và sản phẩm Trầm trên
thị trường thay đổi tùy thuộc vào vị trí địa lý và đặc thù văn hóa của từng
vùng. Một kí Trầm chất lượng thấp chỉ có giá vài Mỹ kim, trong khi dầu và gỗ
Trầm chất lượng hàng đầu có thể trị giá lên đến hơn 30,000 Mỹ kim. Về giá trị
bảo tồn, loài Aquialria crassna nằm trong danh mục loài bị đe dọa ở Việt Nam, và
loài Aquilaria malaccensis được liệt vào danh mục loài bị đe dọa của Tổ chức Bảo
Tồn Thế Giới (The World Conservation Union, IUCN).
Tình trạng đe dọa
Trong suốt vùng Đông Nam Á, hiện nay do các hoạt động khai thác quá mức và
không bền vững của con người, những loài cây Dó sinh Trầm và sinh cảnh của chúng
đang bị đe dọa nghiêm trọng và có thể dẫn đến sự tuyệt chủng của một số loài Dó
trong giống Aquilaria ở Việt Nam và các quốc gia khác. Loài Aquilaria crassna đã
được liệt vào danh sách loài được bảo vệ nghiêm ngặt ở Việt Nam, loài Aquilaria
malaccensis liệt trong danh mục sách đỏ IUCN. Và đây cũng chính là một trong
những động lực quan trọng của dự án TRP chúng tôi nhằm cảnh báo về tình trạng
khai thác các loài cây Dó không bền vững và tiến tới bảo vệ nguồn tài nguyên
rừng. Phải có những cải thiện và phương cách mới trong quản lý và khai thác tài
nguyên thiên nhiên mới có thể có những chuyển biến tích cực trong việc hạn chế
buôn bán và khai thác tài nguyên thiên nhiên. Bên cạnh đó, TRP cũng chú trọng
đến việc duy trì nguồn cung cấp hiện nay và lâu
dài nguồn cây Dó tự nhiên cho các khu trồng Dó sao cho bảo đảm duy trì tính đa
dạng sinh học, ngăn ngừa thoái hóa, và từ đó có thể cải thiện chất lượng sản
xuất Trầm.
 Sản
phẩm thay thế
Việc phát triển những sản phẩm tổng hợp thay thế cho sản phẩm tự nhiên thường
được sử dụng khi nguồn cung cấp bền vững sản phẩm trong thiên nhiên không còn
nữa. Một trong những câu hỏi đầu tiên đã được chúng tôi theo đuổi khi suy tính
cho dự án thí điểm trước đây là: “Có thể tổng hợp được Trầm và dầu Trầm không?”.
Câu trả lời rõ ràng là không. Trầm không thể tổng
hợp nhân tạo được. Những hóa chất thay thế cho nước hoa tổng hợp từ Trầm thì đã
có sẵn, nhưng chúng có giá trị và lợi nhuận rất thấp. Thêm vào đó, những sản
phẩm này không thể sánh được với sản phẩm tự nhiên và do đó không thể ảnh hưởng
đến các sản phẩm Trầm tự nhiên. Về một khía cạnh khác thì sesquiterterpenes,
thành phần hóa học chính tạo ra hương thơm của Trầm, về nguyên tắc có thể tổng
hợp được. Tuy nhiên, những thành phần này có các cấu trúc rấtphức tạp và không
hiệu quả về mặt kinh tế khi tổng hợp chúng.
|
